close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • POBYT I PRACA WE FRANCJI

  •  

    System opieki nad małoletnimi we Francji

     

    Przygotowując się do wyjazdu wraz z rodziną za granicę w poszukiwaniu czy w związku z podjęciem pracy należy obok wiedzy o warunkach panujących na danym rynku pracy, sytuacji socjalnej i bytowej (tu link do Niezbędnika Polaka we Francji) pozyskać również wiedzę o obowiązujących w danym kraju regulacjach dotyczących opieki nad małoletnimi. Zapoznanie się z takimi informacjami pozwoli Państwu na uniknięcie bądź ograniczenie negatywnych konsekwencji czy traumatycznych przeżyć wynikających z niewiedzy o systemie prawnym regulującym opiekę nad małoletnimi.

     

    Wiele zachowań w relacjach między rodzicami a dziećmi, prawnie i kulturowo dopuszczalnych w Polsce, w innych państwach traktowanych jest jako naruszenie praw dziecka skutkujące surowymi konsekwencjami. Do tej kategorii zalicza się np. krzyk czy płacz karconego dziecka, nawet jeśli został wywołany bez użycia przemocy fizycznej. We Francji przysłowiowy klaps – tolerowany powszechnie jeszcze kilka lat temu - dziś nie jest postrzegany z aprobatą.

     

    Przypadki niewłaściwych postaw w rodzinach mogą być zgłaszane tak przez szpitale, szkoły jak i sąsiadów właściwym służbom socjalnym, które działając dla dobra dziecka, mogą  ingerować w życie rodzinne obywateli polskich zamieszkałych we Francji. 

     

    Pamiętać należy również, że obok przepisów miejscowych podstawą prawną wszelkich działań podejmowanych przez miejscowe służby socjalne są  przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, zgodnie z którymi właściwymi do podejmowania decyzji w sprawach małoletnich są organy sądowe państwa, w którym dzieci aktualnie przebywają.

     

    Podkreślenia przy tym wymaga, że sam fakt posiadania statusu cudzoziemca nie zwalnia w najmniejszym stopniu od odpowiedzialności przed miejscowym prawem na równi z obywatelami tego kraju i nie daje podstaw domagania się uprzywilejowanego traktowania.

     

    Prawo wewnętrzne w dziedzinie opieki nad dzieckiem we Francji

     

    We Francji polityka społeczna  dotycząca dzieci nosi nazwę: aide sociale à l’enfance (ASE) i jest zdefiniowana w kodeksie socjalnym i rodzinnym (art. 112-3 CESF Code de l'action sociale et des familles). Ma na celu zapobieżenie trudnościom wychowawczym, asystowanie rodzicom w wychowaniu dziecka oraz jeśli istnieje taka konieczność - częściowe lub zupełne zastąpienie rodziców w tym procesie. Dotyczy małoletnich, ich rodzin oraz innych osób sprawujących opiekę, w sytuacji zagrożenia zdrowia, bezpieczeństwa, moralności dzieci oraz narażania na poważne niebezpieczeństwo (w ocenie tutejszych władz) jego rozwoju szkolnego, fizycznego, emocjonalnego, intelektualnego czy społecznego. Ochrona ta rozciąga się na osoby do 21 roku życia w przypadku, gdy ich trudna sytuacja rodzinna i szkolna nadal mają poważny wpływ na równowagę psychofizyczną młodej osoby (Artykuł L221-1. CESF).

     

    Podobnie jak w innych krajach europejskich system ten opiera się na dwóch filarach: administracyjnym oraz sądowym. Administracyjnie sprawy te prowadzi departament, a konkretnie Przewodniczący Conseil General. Pod względem sądowniczym właściwy jest sędzia ds. dzieci (juge de l’enfant), który orzeka w jednoosobowym składzie. Francuską specyfiką (ok. 80 %) jest powierzanie decyzji z zakresu opieki nad dziećmi sądom, co jest zgodne ze wspomnianymi wyżej przepisami Rozporządzenia.

     

    Przepisami regulującymi szczegółowo kompetencje sędziego ds. dzieci są przepisy art. 375-3 i następne francuskiego kodeksu cywilnego. Zezwalają one sędziemu w odpowiednich okolicznościach na skierowanie dziecka pod opiekę innego rodzica lub członka rodziny, instytucji ASE czyli upoważnionym placówkom opiekuńczym, izolacyjnym. W sytuacjach mających charakter nagły decyzję (np. o umieszczeniu dziecka w domu opieki) może swobodnie podjąć również prokurator, którego działania są w ciągu kilku dni przedstawiane sędziemu prowadzącemu sprawę do akceptacji (artykuł 375-4).

     

    We Francji ważną rolę pełnią stowarzyszenia i inne podmioty wyspecjalizowane (spoza administracji), które współpracują z wymiarem sprawiedliwości i władzami w kwestiach oceny relacji rodzinnych i stanu dziecka, np.  prowadzą wywiad środowiskowy w rodzinach, pracują na bieżąco z dziećmi.

     

    Procedura asystowania rodzinie oraz administracyjnego przejęcia opieki nad dzieckiem

     

    Wszczęcie procedury ASE zaczyna się od otrzymania tzw. niepokojącej informacji (information preoccupante) na temat sytuacji zdrowotnej, psychologicznej lub materialnej dziecka przez jakąkolwiek ze społecznych instytucji: szkolę, szpital, lub świetlicę, PMI a nawet na podstawie telefonu zaufania. Wyspecjalizowana komórka w departamencie podejmuje działania, które mogą mieć charakter m.in:

    - wsparcia finansowego dla rodziny z problemami;

    - interwencji  bezpośredniej pracownika socjalnego (TISF);

    - pomocy w procesie nauczania tzw. aide educative à domicile bezpośrednio w domu (AED).

     

    Rodzice są zobligowani do współpracy ze wskazanymi przez organy stowarzyszeniami lub bezpośrednio z odpowiedzialnym za ASE pracownikiem Conseil Général.

     

    Wszystkie pozostałe sposoby pracy socjalnej nakazuje sędzia lub prokurator. W sytuacji gdy, zdaniem władz dobro dziecka jest zagrożone, mogą oni zdecydować o zabraniu dziecka rodzicom (po konsultacji z departamentem i rodzicami). Małoletni jest wówczas umieszczany w specjalnym ośrodku opiekuńczym, który posiada licencję Ministerstwa Sprawiedliwości (tzw. PJJ) lub takim, który posiada licencję departamentu. Najczęściej ośrodki te prowadzone są przez stowarzyszenia w których działają zawodowi wychowawcy, lekarze, psychologowie. Sędzia może przekazać małoletniego tzw. mandatem generalnym władzom departamentu do umieszczenia zgodnie z ich wyborem w odpowiedniej placówce lub samodzielnie wskazać instytucję lub opiekuna (placement direct).

     

    W przypadku zaobserwowania poważnych nieprawidłowości w działaniu placówki opiekuńczej, rodzice powinni korzystać z pomocy wyspecjalizowanych w tematyce rodzinnej i opiekuńczej adwokatów i starać się o zmianę decyzji. Za wszelką cenę należy jednak unikać wchodzenia w otwarty kontakt z placówkami opiekuńczymi, których opinia na temat rozwoju psychofizycznego dziecka oraz z przebiegu odwiedzin rodziców w ośrodku jest wykorzystywana w postępowaniu dowodowym w sądzie. Kontrolę nad jakością pracy tych instytucji sprawuje Inspekcja Generalna Spraw Socjalnych (l'Inspection générale des affaires sociales).

     

    Kroki jakie należy podjąć

     

    Należy pamiętać, że kryterium narodowości ma w kontekście spraw rodzinnych drugorzędne znaczenie. W sytuacji zagrożenia dobra dziecka na francuskim terytorium tutejsze instytucje mają prawo ingerencji. Sprawa z reguły bardzo szybko trafia do sądu. Decyzje sędziego ds. dzieci mają z reguły charakter czasowy i dlatego istotnym jest ścisłe realizowanie wskazań sądu i dobra współpraca z instytucjami opieki. Od decyzji sędziego przysługuje odwołanie na ogólnych zasadach.

     

    Konsul doradza:

    - wynajęcie profesjonalnej reprezentacji adwokackiej we Francji

    Co istotne, sędzia orzekający w sprawie może uznać, że dla dobra dziecka należy wyznaczyć adwokata z urzędu dla samego małoletniego, w celu ochrony jego interesów. W tych sytuacjach szczególnie potrzebny jest udział adwokata również po stronie rodzica w celu zachowania równości szans obrony.

    - polubowną współpracę z instytucjami i poradniami;

    -uprzednie wystąpienie do sędziego o pomoc tłumacza podczas rozprawy w przypadku słabej znajomości języka;

    - realizowanie postanowień sądu i odpowiadanie na jego wezwania;

    - poinformowanie konsula o toczącym się postępowaniu na wczesnym etapie procedury.

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: